Küçük Pencere

Sivil Anayasa konusunda basında yer alan haberler gösteriyor ki, Prof. Özbudun başkanlığındaki akademik kurulun taslağı, AKP’nin siyasi değerlendirmesi ve bazı öneri ve eleştirileri ile kendi aralarında yeniden gözden geçirilecek.

Daha sonra anlaşma sağlanan taslak, artık AKP’nin taslağı olarak açıklanacak ve daha önce ilan edilen düzende tartışmaya açılacak.

Önceki yazılarımdan birinde de değinmiştim, bu sürecin yönetimi yine dayatma olacağı izlenimi veriyor. Göstermelik tartışmalar sonunda arkalarındaki rüzgarı kullanıp referandum ile taslağı onaylatmayı hedefliyorlar gibi görünüyor.

Yazımın başlığına dönersek, benim edindiğim izlenim, AKP içindeki etki grupları, bu anayasadan bazı önemli değişiklikler bekliyor. Laiklik konusundaki açılım, eğitimde türban konusu, Cumhurbaşkanı yetkileri gibi konularda farklı görüşlerin olduğu izlenimi - en azından bende - ağırlık kazanmaya başladı. Aslında bunu da doğal karşılamak gerek, toplumsal merkezin tam ortasında olma iddiasındaki AKP’de gerçekten de en azından vitrinde çok farklı kökenden gelen milletvekilleri bulunduğunu hepimiz biliyoruz.

Üzerine Abdullah Gül’ün Cumhurbaşkanı olması ile sonuçlanan süreç boyunca TSK’nın takındığı tavrı eklersek, özellikle laiklik ve türban konularında AKP’nin bazı iç tartışmalar yaşaması doğaldır. Ayrıca taslak açıklandığında ortaya çıkabilecek gerginliğin nasıl atlatılacağı, taslağın bu konular özelinde, ama genel olarak Ilımlı İslam söylemlerine nasıl bir açılım getireceği merak konusu.

Bence şu anda şöyle bir muhasebe yapılıyor olabilir: Anayasayı aslında şöyle yapmak istiyoruz. Fakat bunu yaparsak askerden sert bir tepki gelebilir, hatta darbe de olabilir. Bugünkü anayasanın koyduğu kurallar ve Cumhuriyetin temel değerlerini bu kadar aşındıracak bir taslak karşısında darbe halk tarafından büyük destek görebilir, meşru bile kabul edilebilir.

Kendi içinde en ufak bir demokratik açılıma sahip olmayan AKP, Türkiye’de demokrasinin kök salmasını sağlayacak ilk Sivil Anayasayı hazırlıyor. Diğer yandan demokrasi ve özgürlükler adına laik eğitim sistemi, TSK’nın ele geçirmekte zorlandıkları yapısı, devletin temel işleme şekli üzerinde tehlikeli bir oyuna girmiş gibi görünüyor.

Her türlü demokratik açılıma evet. Her türlü özgürleşme girişimine tamam. Fakat güven duymakta zorlanıyorum. İşin derinliklerinde demokrasiden bu kadar uzak bir parti yönetimi ve kadronun Türkiye’yi gerçekten, samimi bir şekilde özgürleştirecek, demokrasiyi kökleştirecek bir anayasa yapacağından emin olamıyorum. Kelime aralarındaki küçük değişikliklere anlam yüklemeyin diyorlar, ama yüklemek gerekiyor. O küçük değişiklikler, devamında gelecek yasal düzenlemeler ile temel ilke ve değerlerimizin altını oyabilir mi, sormak, irdelemek zorundayız.

AKP içinde de benim gibi şüpheyle yaklaşanlar olduğunu, olacağını sanıyorum. Radikal beklentilerine cevap verecek bir anayasa peşindeki gruplar ile merkezde duran insanlar arasında görüş ayrılığı olmasından daha doğal bir şey de olamaz bu durumda. Belki de bu nedenle şu ana kadar bu taslak nedir, ne değildir, detaylı bir bilgi alamadık. Belki bu görüş ayrılıkları, hatta bunun ihtimali bile bu taslağı görmemize engel oluyor; henüz bilmiyoruz, beklemeye devam ediyoruz. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Cumhurbaşkanı seçiminde tutan “çelik çomak oynasınlar” taktiğini sanki burada da uyguluyor, hem insanları yoruyor, hem de kendisini yıpratmadan zaman geçiriyor.

Benim gördüğüm kadarıyla Dengir Mir Mehmet Fırat’ın son açıklamaları da bir soluklanmaya işaret ediyor olabilir. Sanki bu taslak biraz soğutulacak, görüş ayrılıkları çözülmeye çalışacak, hatta tümden bir süre için ertelenecek diye düşünmeden edemiyorum. Basına sızdırılan maddeler ile nabız yoklanıp muhalefet ve TSK’nin görüşlerini de baştan almak istiyor olabilirler. Laiklik ve benzer konularda böyle afaki tartışmalara meydan vererek hem halkı, hem muhalefeti konudan bıktırmaya, yormaya, sıkılmaya doğru yöneltmeleri de ihtimal dahilinde gibi görünüyor.

Önümüzdeki günlerde neler olur, elbette bilemeyiz, ama ben bu Sivil Anayasa hazırlığında bir duraklama-soluklanma döneminin çok yakında olmasa dahi yaşanacağını, AKP içinde de ciddi bir tartışmanın gündeme geleceğini tahmin ediyorum. Bu işin söyledikleri gibi en kısa zamanda, hemen, acilen biteceğini sanmıyorum.